Diagnostyka manualna

Manualna diagnostyka daje nam wszelkie środki do rozpoznania zaburzeń postawy ciała i czynności układu ruchu. Obejmuje oprócz statycznego i dynamicznego badania postawy ciała, badanie palpacyjne, które pozwala na rozpoznanie najdelikatniejszych zaburzeń w ruchomości oraz objawów odruchowych, takich jak zmiana konsystencji mięśni, więzadeł, tkanki podskórnej i skóry. Przy pierwszym spotkaniu terapeuta poświęca czas na szczegółowy wywiad i badanie, który ma na celu znalezienie właściwego miejsca i struktury wywołującej dolegliwości. Szczegółowy wywiad w terapii manualnej uzasadniony jest faktem, iż często brak ruchomości w jednej części ciała, prowadzi do zaburzeń w innych częściach. I tak ograniczenie ruchomości w obrębie stawów głowy nie tylko objawia się zmniejszonym zakresem ruchów rotacji odcinka szyjnego, ale również może być przyczyną bólów i zawrotów głowy, czy uciążliwej migreny. Z kolei ograniczenie ruchomości w obrębie stawu biodrowego może prowadzić do przeciążeń i dolegliwości bólowych odcinka lędźwiowego kręgosłupa. W związku z tym, iż terapia manualna zajmuje się również problemem bólu, ważne jest, aby wyjaśnić, co jest jego przyczyną: stan zapalny, uraz, przeciążenie, naciągnięty mięsień, czy może pochodzi on z układu nerwowego. Jest to niezwykle istotnie, gdyż od wyniku badania zależy, jakie techniki zastosujemy. W trakcie procesu leczenia dolegliwości są cały czas monitorowane i w miarę konieczności weryfikowane techniki leczenia.

Techniki leczenia w terapii manualnej
Dobór techniki zależy od indywidualnego podejścia do pacjenta oraz uwarunkowań anatomicznych i psychologicznych pacjenta. Istotnie jest, aby technika była:

• maksymalnie bezbolesna,
• dobrana do rodzaju leczonej struktury,
• swoista, czyli dobrana do rodzaju zaburzeń w danej strukturze,
• efektywna, uwzględniająca indywidualne cechy chorego oraz
• aby uwzględniała choroby współistniejące.

Do leczenia zaburzeń tkanek miękkich, takich jak skórne strefy nadmiernej bolesności, przykurcze powięzi, łącznotkankowe punkty maksymalnej bolesności stosuje się różne formy masażu. Leczenia zablokowań w obrębie stawów wymaga natomiast zastosowania swoistych zabiegów manualnych takich jak mobilizacje, bądź manipulacje. Ćwiczenia specjalne mają natomiast na celu wzmocnienie osłabionych struktur, przywrócenie prawidłowego timingu ruchu oraz działanie profilaktyczne.

Terapię manualną można zastosować u chorych w każdym wieku zgodnie ze wskazaniami i przeciwwskazaniami. W wieku dziecięcym, jednak dopiero wtedy, gdy dziecko potrafi dobrze współpracować z terapeutą, największą uwagę kieruje się na profilaktykę, gdyż bóle narządu ruchu u dzieci występują niezwykle rzadko. Zawsze, gdy się pojawią należy sprawdzić, czy przyczyna nie jest organiczna lub rozwojowa. W wieku młodzieńczym mogą już pojawiać się pierwsze dolegliwości narządu ruchu w miejscach o zmniejszonej odporności na przeciążenia. Przypadłości te stanowią wskazania do terapii manualnej, która zazwyczaj ma charakter długotrwały.

W okresie największej aktywności zawodowej pojawiają się też największe obciążenia i przeciążenia. Dlatego też, to właśnie ludzie w tym wieku odczuwają najczęściej dolegliwości związane z zaburzeniami narządu ruchu. W większości terapia manualna pozwala na ich usunięcie bez utraty zdolności do wydajnej pracy. Z kolei u ludzi w starszym wieku, gdy dochodzi do ograniczeń w ruchomości w stawach i przykurczów mięśniowych, miękkie i łagodne techniki terapii manualnej łatwo przynoszą ulgę.

Zaburzenia czynności stawów przebiegające z ograniczeniem ruchomości, którymi najczęściej zajmuje się terapia manualna, w języku niemieckim określane są jako „zablokowanie”. Jednakże zablokowanie w zależności od miejsca, w którym wystąpi może dawać różnorodne objawy – najistotniejszym jest ból. Ma on zazwyczaj charakter długotrwały, nawrotowy, z okresami bezbolesnymi i zaostrzeniami. Zaostrzenia mogą występować po nieznacznym przeciążeniu, stresujących sytuacjach, ochłodzeniu, przeziębieniu, czy grypie, a czasem nasilają się po dłuższym przebywaniu w jednej pozycji np. rano lub po dłuższej jeździe samochodem. Charakterystyczne jest to, iż występują w wielu odcinkach jednocześnie i mogą to być bóle krzyża, bóle między łopatkowe, bóle głowy, zdarza się również promieniowanie bólu do kończyn.

Jeżeli do zablokowania dojdzie w stawach kręgosłupa, to w zależności od miejsca zablokowania mogą pojawić się trudności w oddychaniu, drętwienie kończyn, zaburzenia równowagi, szumy w uszach oraz ograniczenie ruchomości kręgosłupa. W wyniku ograniczenia ruchomości dochodzi do wzmożonego napięcia mięśniowego w danym segmencie, co z kolei powoduje bóle pochodzenia mięśniowego. Dochodzi do usztywnienia i przymusowego ustawienia kręgosłupa lub głowy, bolesnego przykurczu mięśni, zgrubienia tkanki łącznej podskórnej i bolesnego przykurczu wiązadeł, zmiany potliwości, zaczerwienienia, bądź zblednięcia w rejonie zablokowań, a nawet zaburzeń ze strony narządów wewnętrznych i narządów zmysłu. Powyższe objawy są zmienne i mogą występować okresowo z różnym nasileniem, ale zawsze stanowią wskazania do dokładnej diagnostyki i odpowiednio dostosowanej terapii.

Rezultaty terapii manualnej zablokowań są wielokierunkowe. Oprócz przywrócenia ruchomości danemu segmentowi kręgosłupa, dochodzi także do zwiększenia zakresu ruchu w całym kręgosłupie, rozluźnienia napiętych mięśni, ustąpienia przykurczy więzadeł, obniżenia i zniesienia bólu, wyciszenia punktów maksymalnej bolesności, a także do regulacji zaburzeń pracy narządów wewnętrznych spowodowanych zablokowaniem. W sytuacji kiedy zaburzenia mają charakter nawrotowy, szczególnie zaburzenia mięśniowe, nawet po ustąpieniu bólu, konieczne są dalsze zabiegi w celu ich trwałego usunięcia. Istotne jest także, aby odnaleźć przyczynę takiego stanu. Powodem nawracania zablokowań bywają najczęściej zaburzenia równowagi napięć mięśniowych, przeciążająca praca, nieprawidłowy sposób wypoczynku, nieodpowiedni sport, niewłaściwe wykonywanie prac domowych oraz urazy i mikro-urazy. Niestety zawracające zablokowania mogą być także wynikiem nierozpoznanej poważnej choroby narządowej i z tego powodu zawsze wymagają głębokiej analizy lekarskiej.

Facebook